Description:

Bu məqalədə aparıcı Avropa ölkələrində və Azərbaycan Respublikasında dövlət vəsaiti hesabına – ödənişsiz hüquqi yardım sistemləri normativ və institusional çərçivələr baxımından müqayisəli şəkildə təhlil edilir. Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, İspaniya və Azərbaycanın nümunəsində hüquqi yardımın qanunvericilik əsasları, hüquqi yardıma çıxış meyarları, təqdim olunan xidmətlərin xarakteri və vəkillərə ödəniş mexanizmləri araşdırılır. Hüquqi yardımın təqdim olunmasında mövcud olan iki əsas model – “judicare” və “welfare” sistemləri təhlil olunur və bu modellərin Azərbaycan kontekstində tətbiqi qiymətləndirilir. Tədqiqatda vurğulanır ki, ədalət mühakiməsinə çıxış hüququnun təmin edilməsi üçün hüquqi yardım yalnız formal deyil, real və effektiv olmalıdır. Bu prinsip Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedent hüququnda da təsbit olunmuşdur. Araşdırmada, həmçinin dövlət tərəfindən təyin olunan vəkillərin peşəkarlıq səviyyəsi, onların dəyişdirilməsi prosedurları, hüquqi yardımın rəqəmsallaşma səviyyəsi və qeyri-hökumət təşkilatlarının bu sahədəki rolu təhlil obyektidir. Məqalənin sonunda Azərbaycan Respublikasında hüquqi yardım sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tövsiyələr irəli sürülür. Bunlara “Pulsuz Hüquqi Yardım haqqında” xüsusi qanunun qəbul edilməsi, dövlət maliyyələşməsinin artırılması, vəkillərin ixtisasartırma sisteminin gücləndirilməsi və beynəlxalq standartlarla, xüsusilə BMT və Avropa Şurası tövsiyələri ilə uyğunluğun təmin edilməsi daxildir.