Description:

Mülki aviasiyada lazer xuliqanlığı ilə mübarizə aktual məsələlərdən biridir. Xaricdə ictimaiyyət 2004-cü ilin sentyabrında hava limanlarında lazer hücumlarına diqqət çəkdi. Daha sonra Solt Leyk Sitidə eniş zamanı sərnişin təyyarəsinin ikinci pilotu yanıq xəsarəti aldı. Sentyabr ayında lazer şüaları ilə pilotların kor edilməsi cəhdləri ilə bağlı 10 məlumat daxil oldu. Qeyri-rəsmi olsa da, 2004-cü ilin son altı ayı ərzində lazer şüasının təyyarə salonlarına yönəldilməsi ilə bağlı 100-ə yaxın hadisə qeydə alındı. 2005-ci ildə ABŞ-da artıq 220 belə hal qeydə alındı, 2010-cu ildə – 2836. Yəni, beş il ərzində hava limanlarında lazer hücumlarının sayı 10 dəfədən çox artdı. 2010-cu ilin altı ayı ərzində Rusiyada sərnişin təyyarəsi pilotlarını eniş zamanı lazer şüası ilə kor etmək üçün beş cəhd qeydə alındı. Lazer hücumlarının sayının sürətlə artması tendensiyası var. Bu, mediada panik nəşrlərin dalğasına səbəb oldu. Lakin ictimai qəzəb dalğası nəticə vermədi. Bu fenomenin təhlükəsi hər il artır, çünki xuliqanlar tərəfindən yönəldilmiş lazer şüalarının gücü durmadan artır, mülki lazer cihazları isə ictimaiyyətə açıq və nisbətən ucuz qalır. Artıq bəzi şirkətlər bu müdaxiləyə qarşı inqilabi vasitələr işləyib-hazırladıqlarını elan edirlər. Məqalədə bu məsələnin mülki aviasiyada hansı təhlükəsizlik anlayışının tərkib hissəsi olması araşdırılır. Kütləvi informasiya vasitələrində, internet saytlarında, beynəlxalq normativ-hüquqi sənədlərdə və hətta elmi jurnalların səhifələrində bu məsələ uçuşların təhlükəsizliyinin tərkib hissəsi kimi təqdim edilir. Hesab edirik ki, bu yanlış yanaşmadır. Məqalədə pilotların lazer şüaları ilə kor edilməsi mülki aviasiyanın fəaliyyətinə qanunsuz müdaxilə aktı kimi qiymətləndirilir və bu məsələnin aviasiya təhlükəsizliyi məsələsi olduğunun əsaslandırılmasına cəhd edilir.