Description:

Hazırda qiyabi icraat şəklində həyata keçirilən məhkəmə proseslərinə, xüsusilə Roman-German hüquq sisteminə malik olan Avropa ölkələrinin əksəriyyəti tərəfindən üstünlük verilmir. Lakin bu, heç bir ölkənin bu icraatı tətbiq etmədiyi mənasına gəlmir. Əksinə, xüsusilə İtaliya və Almaniya bu icraatı qanunda təsbit olunmuş bir hüquq olaraq tanıyır. Son illərdə, hüquq sistemində bəzi islahatlar həyata keçirən Azərbaycan 2023-2024-cü illərdə "qiyabi icraatı" xüsusi icraatın yeni növü kimi, yeni tətbiq etmə mexanizmi təqdim etmişdir. Bununla belə, qeyd etmək vacibdir ki, "qiyabi icraat" hüquq doktrinasında bir hüquq olaraq müəyyən olunsa da, bu həmişə praktiki olaraq effektiv şəkildə tətbiq olunmaya bilər. Təcrübədə "qiyabi icraat", müəyyən şərtlərin tətbiqi ilə həyata keçirilə bilən məhkəmə prosesi kimi qəbul edilə bilər. Ümumiyyətlə, bu icraat növünü Avropa ölkələri çərçivəsində müzakirə edildikdə, bir neçə hüquqi şərtlərin mövcud olduğu aşkar olur. Eyni şəkildə, bu hüquq normalarının tətbiqi yalnız Avropa ölkələri ilə məhdudlaşmır, həm də Avropalaşmış və ya Avropa Şurasının üzvü olan ölkələrdə də mövcuddur. Bu, doğru bir şəkildə qeyd edilə bilər ki, geniş yayılmış hüquq sistemləri, məsələn, Anglo-Sakson, Code Napoléon və Alman (birbaşa Alman) hüquq sistemləri müəyyən şəkildə Roman-German hüquq ənənəsindən təsirlənmişdir.