İbtidai araşdırmanın təşkil edilməsi, onun səmərəli şəkildə aparılması və prosessual qərarların qəbul edilməsi müstəntiqin gündəlik fəaliyyətidir. Cinayətlərin ibtidai araşdırılmasında müstəntiqin fəaliyyəti cinayət-prosessual qanunvericiliyi və digər normativ aktlarla tənzimlənir. İstintaqın təşkilinin hüquqi əsası CPM-də öz əksini tapmışdır. Nəzəri baxımdan isə hüquq ədəbiyyatında istintaqın təşkil edilməsi barədə müxtəlif fikirlər mövcud olsa da ümumi formada qəbul edilmiş qayda yoxdur.
Müəllif :
Ələkbər Allahverdiyev - Azərbaycan Respublikası DİN-in Polis Akademiyası “Kriminalistika” kafedrasının baş müəllimi, polis polkovnik-leytenantı
Nəşr tarixi : 2022
«Prokuror» sözü latınca «prokurore» sözündən götürülüb, mənası «qayğıya qalmaq» deməkdir. Hələ qədim Romada və Yunanıstanda «prokuror» adlı məmur vəzifəsi mövcud olub. Onun əsas vəzifəsi dövlət hakimiyyət orqanlarının və qanunların tələblərinə əməl edilməsi ilə yanaşı, həm də «natiqlər» vasitəsi ilə məhkəmədə ittihamı həyata keçirmək olub. İttiham nitqi – dövlət ittihamının dəstəkləndiyi, toplanan dəlil və sübutların təhlilindən ibarət olan, cinayət haqqında mühakimələrin ifadə olunduğu, qanuni və əsaslı hökmün çıxarılması üçün əhəmiyyət kəsb edən və vətəndaşların ideoloji, hüquqi və mənəvi tərbiyəsinə yardım edən digər məsələləri və cəza tədbirlərini əks etdirən cinayət işləri ilə bağlı məhkəmə mübahisələrində prokurorun nitqidir.
Müəllif :
Ərəstun Qasimov - Bakı Dövlət Universiteti, h.ü.f.d., dosent
Pərviz A.Rüstəmlİ - “Qanunçuluq” vəkil bürosu, vəkil köməkçisi, hüquqşünas
Nəşr tarixi : 2022
Elmdə publik hakimiyyət haqqında vahid anlayış və nümunəvi təfsir olmasa da hakimiyyət dövlətin əsas atributu kimi bəzən də dövlətin sinonimi kimi işlədilir [8, s.55]. Hakimiyyət və ya hökumət müəyyən bir əhalinin siyasi təşkilatlanma formasıdır. Hökumət adı altında publik hakimiyyət təşkilatlanması nəzərdə tutulur. Hakimiyyət (government) özü də qanunverici, icra və məhkəmə orqanlarından ibarət təsis edilir. Hakimiyyəti həyata keçirmək və ya hökumət etmək üçün suverenlik (sovereignty) əlaməti olmalıdır. Suverenlik termininin elmə gətirilməsi fransız filosofu J. Bodenin adı ilə əlaqələndirilsə də, o, terminin onun tərəfindən leksikona gətirilmədiyini ifadə etmişdir. J. Boden suverenliyi mahiyyətcə əlçatmaz ideal kimi qiymətləndirirdi. Suvereni dəqiq müəyyən edilən ərazidə Allahın xüsusiyyətində təqdim edirdi [10, s.49]. Belə bir yanaşma onunla əlaqəli idi ki, dini mənbələrdə suveren yer üzündə Allahın təmsilçisi sayılır [28, s.5]. Yalnız burjua inqilablarından sonra suverenliyin mənbəsi kimi xalq görülməyə başlanır.
Müəllif :
Səftər Rəhimli - Bakı Dövlət Universiteti “İnsan hüquqları və informasiya hüququ” UNESKO kafedrası, h.ü.f.d.
Nəşr tarixi : 2022
The article analyzes in detail the prospects for further development of the implementation of the right of good governance on the basis of the diversity of opinions existing in the legal literature and international practice. The result of a special legal approach to the analysis of the normative regulation of the right of good governance has led to its study separately from other human rights and freedoms. In addition, new scientific research in the field of good governance creates the conditions for the emergence of various phenomena. At the same time, the article notes that presently a number of significant changes have occurred in the implementing of the right to good governance. These changes have created conditions for the emergence of new approaches and trends related to this right. These trends have given rise to a number of promising prospects in the field of good governance law.
Müəllif :
Laman Abbasli - Ph.D Candidate, Baku State University
Nəşr tarixi : 2021
Dövlətin ali vəzifəli şəxslərinin xarici dövlət tərəfindən cinayət məsuliyyətinə cəlb olunması və eyni zamanda həmin vəzifəli şəxslərin xarici cinayət yurisdiksiyasından immunitetinin (toxunulmazlığının) mümkünlüyü haqqında məsələ müasir beynəlxalq hüquq və dövlətdaxili hüququn, o cümlədən, hüquqi doktrinanın və praktikanın ən aktual və mürəkkəb problemlərindən biri hesab olunur. Son dövrlər bu problemə diqqətin artmasının əsas səbəbi beynəlxalq birliyin insan hüquqlarının müdafiəsi institutunun inkişafına xüsusi önəmin verilməsilə, insan hüquqlarının kobud və kütləvi şəkildə pozuntusu kimi çıxış edən və beynəlxalq cinayət hesab olunan soyqırıma, insanlıq əleyhinə cinayətlərə, müharibə cinayətlərinə, habelə, terrorizm, korrupsiya, çirkli pulların yuyulması, insan alveri kimi transmilli cinayətlərin təhlükəli təzahür formalarına tolerantlığın azalması ilə bağlıdır.
Müəllif :
Elnur Əliyev
Nəşr tarixi : 2022
Təcavüz (lat. aggressio - hücum) - bir dövlət tərəfindən başqa dövlətin ərazi bütövlüyünə, yaxud siyasi müstəqilliyinə qarşı hər hansı qanunsuz güc tətbiqini ehtiva edən anlayışdır. Təcavüzə heç bir siyasi, iqtisadi, hərbi, yaxud digər mülahizə ilə haqq qazandırıla bilməz, o, beynəlxalq sülhə qarşı cinayətdir.Təcavüz fərdi insani, bioloji, yaxud sosial davranışdır. Beynəlxalq hüquq ədəbiyyatında BMT Nizamnaməsi ”bütün dövlətlər üçün bərabər olan kollektiv təhlükəsizlik sisteminin formalaşdırılmasının əsası kimi qiymətləndirilir”. Təşkilatın əsas məqsədinin “sülh və təhlükəsizliyin qorunması, təcavüzlə kollektiv mübarizə”olması vurğulanır. Ümumiyyətlə isə, BMT Nizamnaməsinin bütövlükdə müasir beynəlxalq hüququn inkişafına və möhkəmlənməsinə verdiyi töhfələr danılmazdır.
Müəllif :
Tural Bayramzadə - AMEA-nın Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun “Beynəlxalq hüquq” şöbəsinin böyük elmi işçisi
Nəşr tarixi : 2022
Vergilər insanların bir-birinə münasibətini, öz dövlətinə olan münasibətini və ümumilikdə cəmiyyətə qarşı münasibətini müəyyən etməyə imkan verən dəyərli məlumatdır. Kimin vergiləri ödəməsi, nə qədər ödəməsi, hansı əsaslarla və hansı xidmətlər müqabilində ödəməsi ədalətli cəmiyyət konsepsiyasını daha dəqiq müəyyən etməyə imkan verir [6, 13]. Vergi münasibətlərinin beynəlxalq-hüquqi inkişaf tarixinə dair əsərlərin əksəriyyətində qeyd edildiyi kimi, vergi məsələləri üzrə ilk sazişlər XIX əsrin ortalarından imzalanmağa başlamışdır[13, 9-10]. 1843-cü ildə Belçika, Fransa ilə vergi sazişi imzaladı, 1845-ci ildə isə Niderland və Lüksemburqla müvafiq sazişlər imzalandı. Həmin sazişlər, vətəndaşların vərəsəlik qaydasında alınan əmlakına münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması üzrə yalnız ümumi qaydalar nəzərdə tutaraq, vergi xidmətlərinin inzibati-hüquqi qarşılıqlı təsiri və vergi məlumatlarının mübadiləsi kimi məsələləri tənzimləyirdi.
Müəllif :
Bəxtiyar Aslanbəyli - AMEA-nın Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun dissertantı
Nəşr tarixi : 2022
Daşnaqsütun ideoloqlarının yüz ildən çoxdur ki, dövriyyəyə buraxdığı erməni seperatizmi, “dənizdən – dənizə uzanan böyük Ermənistan” yaratmaq xülyası Cənubi Qafqazda mübahisələrin və münaqişələrin, müharibə və terrorun qızışdırılmasında stimulverici rol oynamaqdadır. Erməni - Azərbaycan münaqişəsinin tarixi isə 200 ildən çoxdurki, davam edir. Azərbaycan zaman-zaman ən müxtəlif üsul və vasitələrlə həyata keçirilən terror hadisələrinin qurbanına çevrilmiş, ərazilərini itirmiş, bir millət kimi parçalanmış, insanların öz vətənindən didərgin düşmüş və olmazın zümlərini yaşamışdır. Sonuncu dəfə 1988-ci ilin fevral ayından başlayan yeni qlobal terror dalğası bu gün də davam etməkdədir 1 . Son illərin statistikası göstərir ki, Azərbaycana qarşı Ermənistanın dövlət terror təşkilatları tərəfindən təxminən 400-ə yaxın, daha dəqiq desək, 373 terror aktı törədilmişdir ki, bunun da nəticəsində 2000 nəfərdən çox insan ölmüş, 1700 nəfərdən çox insan müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almış və ya əlil olmuşdur.
Müəllif :
Səidə Həsənzadə - AMEA-nın Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, hüquq üzrə elmlər doktoru, dosent
Bəhram Zahidov - Hüquq elmlər doktoru, professor
Nəşr tarixi : 2022
Müasir siyasi elmdə cəmiyyətdə elitanın mövcudluğu məsələsi birmənalı qəbul olunur. Elitologiyaya öyrənilmə obyekti kimi politologiya, sosiologiya, tarix və psixologiya sahəsində rast gəlinir. Əgər əvvəllər politoloji tədqiqatlarda “liderlikdən”, “xalq kütlələrinin rolundan” danışılırdısa, indi aparıcı rolu elita oynayır. Bu bir faktdır ki, real siyasi proseslər cəmiyyətin inkişafı üçün vacib siyasi qərarlar qəbul edən, hakimiyyəti öz əlində cəmləşdirən azlığın - elitanın əlindədir. Amma politoloqların bəziləri “elita” terminini elmi saymırlar. Və fikirlərini belə əsaslandırırlar ki, əgər bu termin hakim sinfi bildirirsə, heç bir yeni məzmun kəsb etmir. Yəni əgər onun köməyi ilə cəmiyyətin sinif təbəqələşməsi səthi elita-kütlə haçalanması ilə əvəzlənirsə, doğru deyil, çünkü hakim yuxarı təbəqənin cəmiyyətin sinif sturukturu ilə, sosial-siyasi sistemin hakimiyyəti ilə əlaqəsini inkar etmir.
Müəllif :
Şahin Bağırov - Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Nəşr tarixi : 2022
.jpg)
