Açıqlama:

Məqalədə vahid məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılmasında elektron ədliyyə və hüquqi informasiya sistemlərinin rolu geniş şəkildə təhlil olunur. Vahid məhkəmə təcrübəsinin təmin edilməsi hüquqi dövlət prinsiplərinin, xüsusən hüquqi müəyyənlik və proqnozlaşdırıla bilmə meyarlarının həyata keçirilməsində mühüm vasitədir. Bu baxımdan texnoloji yeniliklərin və rəqəmsallaşmanın məhkəmə orqanlarında tətbiqi yalnız inzibati yükü azaltmır, həm də məhkəmə qərarlarının açıq, əlçatan və vahid formatda yayılmasına şərait yaradır. Məqalədə elektron ədliyyə anlayışının məzmunu, tətbiqi zərurəti və inkişaf perspektivləri ətraflı izah edilir. Beynəlxalq təcrübədən ABŞ-də tətbiq olunan PACER sistemi, Avropa İttifaqında ECLI kodlaşdırma modeli və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin HUDOC bazası kimi nümunələr geniş təhlil olunur. Bu nümunələr göstərir ki, məhkəmə qərarlarının tam mətnində, vaxtında və ictimaiyyət üçün açıq yayımlanması presedent hüququnun inkişafına və məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin möhkəmlənməsinə mühüm təsir göstərir. Məqalədə Azərbaycanda mövcud vəziyyət, o cümlədən “Elektron Məhkəmə” informasiya sistemi, Ali Məhkəmənin rəsmi elektron bazaları və digər hüquqi informasiya platformalarının imkanları dəyərləndirilir, texniki və institusional problemlərə diqqət yetirilir. Xüsusilə regionlar üzrə fərqli yanaşmaların minimallaşdırılması, qərarların seçmə deyil, tam mətndə yerləşdirilməsi, filtrasiya və presedent axtarışı alətlərinin təkmilləşdirilməsi kimi məsələlər vurğulanır. Müəllif texniki infrastrukturun gücləndirilməsi, ECLI kimi vahid kodlaşdırma mexanizminin tətbiqi, insan resurslarının hazırlanması və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi üzrə konkret təkliflər irəli sürür. Nəticə etibarilə, elektron ədliyyənin səmərəli tətbiqi hüquqi müəyyənliyi möhkəmləndirəcək, vətəndaşların ədalət mühakiməsinə inamını artıracaq və məhkəmə praktikasında proqnozlaşdırıla bilməni təmin edəcəkdir.