Surrogacy stands as one of the most complex and widely debated issues in contemporary medical law, intersecting reproductive rights, bioethics, and shifting legal landscapes. With infertility impacting an estimated 15–20% of couples globally, the demand for alternative reproductive pathways, including surrogacy, continues to grow. Yet, regulatory responses vary sharply between jurisdictions. Countries such as Türkiye and Azerbaijan, for example, still lack comprehensive legislation to govern such practices. This paper investigates surrogacy from legal, ethical, and medical perspectives, advocating for a rights-based, interdisciplinary framework that protects all parties involved particularly the child. The study highlights key legal ambiguities concerning the recognition of parenthood, enforceability of surrogacy contracts, and the ethical boundaries of assisted reproductive technologies. Drawing from comparative legal systems, including those of the United Kingdom, the United States, and select Eastern European states, the paper argues for recognition of genetic motherhood and the establishment of ethics committees comprising legal, medical, and psychosocial professionals. It outlines permissible conditions for surrogacy, such as medical necessity, genetic links between the embryo and intended parents, and strict non-commercial intent. Moreover, it addresses biological phenomena like microchimerism and calls for the creation of registries to guard against inadvertent incest. The welfare of the child remains central, and the paper proposes that future surrogacy legislation explicitly address matters of custody, inheritance, and contractual withdrawal. Looking ahead, it acknowledges the transformative potential of technologies such as uterus transplants and artificial wombs. Ultimately, the article urges legislative reform in Türkiye, Azerbaijan, and comparable jurisdictions to ensure transparency, justice, and ethical integrity in surrogacy arrangements.
Müəllif :
Anara Hajibayli
Nəşr tarixi : 2025
The legal security and liability issues that have emerged with the rapid development of artificial intelligence (hereinafter - AI) technologies have become one of the key legal and scholarly challenges of the modern age in the context of international law and human rights. This article examines the impact of artificial intelligence on human rights, especially the right to respect for private life, the principle of non-discrimination, freedom of expression and data confidentiality. The study analyzes the normative frameworks and guiding principles put forward by influential international organizations such as the Council of Europe, UNESCO and the Organization for Economic Co-operation and Development (OECD) regarding the ethical and legal governance of artificial intelligence. In the light of the general principles of international law, the article emphasizes the imperative to adhere to principles of transparency, lawfulness, and data minimization during the data collection and processing phase. The article thoroughly examines issues such as legal gaps, the concept of technological neutrality, and the legal personhood or status of artificial intelligence. In this context, leading legal scholars and ethical theorists such as Luciano Floridi and Frank Pasquale emphasize that technology is inherently non-neutral and highlight the importance of establishing mechanisms for the legal accountability of artificial intelligence systems based on scientifically grounded principles. The study proceeds by presenting the comparative regulatory models adopted by jurisdictions such as the European Union, the United States, China, and South Korea regarding the legal governance of artificial intelligence. As a result, the article underscores the need to develop flexible, accountable, and human rights-compliant mechanisms at both the international and domestic levels, grounded in the principle of technological neutrality, in order to ensure the safe, lawful, and ethical development of artificial intelligence.
Müəllif :
Vadiya Alakbarzade
Nəşr tarixi : 2025
The purpose of this article is to investigate the legal foundations and practical significance of including half of the training period undertaken by military servicemen at civilian higher and secondary specialized educational institutions in the calculation of long-term service for the purpose of pension entitlement in the Republic of Azerbaijan. The article employs methods such as the analysis of normative legal acts, a comparative legal approach, and the study of practical application experience. The scientific novelty of the article lies in the fact that, for the first time, the legal grounds for the inclusion of half of the training period spent by military servicemen in civilian higher and secondary specialized educational institutions into their long-term service for pension purposes are systematically analyzed within the context of the Republic of Azerbaijan. Furthermore, new approaches and proposals are put forward regarding the improvement of existing legislation in this field. The approach is substantiated through various legislative acts and assessed from a legal perspective
Müəllif :
Qahraman Behbudov, Parviz Garibov, Yusif Mirzazade
Nəşr tarixi : 2025
Tax is an important factor in the formation of budgets, which are among the most essential conditions for the existence of a state in the modern era. The state forms a budget to fulfil its duties and functions, and it primarily "fills" these budgets through taxes collected from legal entities and individuals. Therefore, according to the social contract theory, for us to see the state fulfilling its functions, it is necessary for us to pay taxes to it. All the above explains how significant the importance of paying taxes is. It is not surprising that when the duties of a person and citizen are listed in our Constitution, the duty to pay taxes and other charges is mentioned as a constitutional obligation among the foremost responsibilities. However, the legislative imposition of the duty to pay taxes on everyone living in the state cannot be considered as granting the state unlimited or unregulated powers in this area. As stated in the Constitution, individuals and citizens are only obliged to pay taxes and other state charges determined by law. Furthermore, the second part of Article 73 notes that no one can be forced to pay taxes and other state charges beyond those established by law or in amounts exceeding those specified in the law. These provisions of the Constitution define the scope of the state's authority to impose taxes on the population and establish the basic legal principles of taxation. The fundamental principles of taxation are the same in all democratic societies. However, humanity did not reach this understanding overnight. Since taxation first emerged until today, just as the purpose and philosophy of taxes have completely changed and taken a new form, the foundations of taxation have undergone a long and difficult development. Through a series of uprisings, revolutions, crises, and reforms, the precise legal framework of taxation was defined. It was determined that taxation must be established by law. It is no coincidence that the existence of the law, and not any other normative act, is required for taxation. The fact that the legal basis of taxes is determined only with the consent of representatives elected from among the population is known in tax law as the principle of "no taxation without representation." This article attempts to provide information about the development path of this and other principles formed in the field of tax law up to today.
Müəllif :
Asmar Aliyeva
Nəşr tarixi : 2025
The article provides a comprehensive analysis of issues concerning the international legal regulation of inheritance relations, particularly the unification of legal norms related to testamentary form. The author thoroughly examines the content and application mechanisms of international instruments such as the 1961 Hague Convention and the 1973 Washington Convention, while investigating the possibility of their implementation within the legal system of the Republic of Azerbaijan. It is emphasized that testamentary form holds significant importance in inheritance relations, and that adopting internationally unified norms has become necessary to eliminate legal uncertainty in this sphere. In conclusion, the author emphasizes that the application of international conventions holds significant importance from the perspective of legal stability, protection of rights, and reduction of inheritance-related litigation. The accession of the Republic of Azerbaijan to these conventions is both necessary and advisable, serving to align the national legal system with current international legislation in this field and to ensure more effective protection of citizens' rights.
Müəllif :
Alizade Mammadov, Khanimana Gafarova
Nəşr tarixi : 2025
Since the beginning of human history, the realization and protection of human rights have been one of the main issues. In the 80s of the 20th century, the so-called third generation rights were added to the classification, which are also called collective rights and solidarity rights. Living in a healthy environment is characterized as one of the difficult but equally important rights to be realized as one of the 3rd generation rights. The difficulty is, first of all, that these rights are possible with the solidarity of all mankind, not individual people. In 1995, one of the important steps taken by the world states was the holding of the first meeting of the COP in Berlin. World leaders gather at COPs to discuss the best approaches to combat climate change and to assess progress. Various solutions for environmental protection are discussed, and unresolved topics are discussed at other conferences. Currently, 198 Parties to the comprise 197 nations and the European Union, resulting in nearly universal membership. The following conference is scheduled for November 2024 in Baku, Azerbaijan. In this article, all the issues related to the right to live in a healthy environment will be discussed in detail in each case.
Müəllif :
Ayişə Qasımova
Nəşr tarixi : 2024
Süni intellekt (AI) xüsusilə Tərəflər Konfransı (COP) kimi qlobal iqlim danışıqları kontekstində ekoloji problemlərin həllində və insan hüquqlarının qorunmasında həm çətinliklər, həm də imkanlar təqdim edir. Süni intellekt enerji istifadəsini optimallaşdırmaq, iqlim modelləşdirməsini təkmilləşdirmək və mühafizə səylərini artırmaqla ətraf mühitin qorunmasına əhəmiyyətli dərəcədə töhfə verə bilər. Məsələn, süni intellektlə idarə olunan sistemlər meşələrin qırılmasına nəzarət etməyə, təbii fəlakətləri proqnozlaşdırmağa və real vaxt rejimində resursların bölüşdürülməsini optimallaşdırmağa və bununla da ətraf mühitə dəyən ziyanı azaltmağa kömək edə bilər. Qlobal nöqteyi-nəzərdən, süni intellektin COP müzakirələrinə inteqrasiyası ətraf mühitin davamlılığı və insan hüquqlarının müdafiəsi ilə uyğunlaşan məsuliyyətli süni intellektin inkişafının zəruriliyini vurğulayır. Bu, etik prinsipləri pozmadan süni intellekt texnologiyalarının həm planetə, həm də cəmiyyətə fayda gətirəcək şəkildə işlənib hazırlanmasını və istifadəsini təmin etmək üçün beynəlxalq standartların və çərçivələrin yaradılmasını nəzərdə tutur.
Müəllif :
Vədiyə Ələkbərzadə
Nəşr tarixi : 2024
Məqalədə qeyd olunur ki, beynəlxalq hüquqi tənzimetmənin həlledici elementi olaraq ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələləri üzrə müqavilə əməkdaşlığının spesifik xüsusiyyətləri həm dünya birliyi, həm də ayrı-ayrı dövlətlər səviyyəsində qüvvədə olan normalarda öz əksini tapır. Qlobal səviyyədə ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi məsələsi üzrə milli implementasiya mexanizminə təsir edən dövlətlərin müqavilələr bağlamaq təşəbbüsləri yüksələn xətlə inkişaf edir. Dövlәtlәrin, elәcә dә beynәlxalq birliyin bütövlükdә insan hәyatına tәhlükә yaradan ekoloji tәhlükәlәrin әmәlә gәlmәsinin vә onların qarşısının alınması vә onlara qarşı tәdbirlәr görmәk kimi vәzifәlәri vardır. Müasir dövrdə aparılan araşdırmalar ətraf mühit üçün ən təhlükəli problemlər kimi əhalinin yerdəyişməsi, resursların tükənməsi, havanın, suyun çirkləndirilməsi, tullantıların məhv edilməsi, okeanın turşuluğunun artması, turşu yağışları, ozon qatının deşilməsi, qlobal istiləşmə və iqlim dəyişikliyi, biomüxtəliflliyin dağıdılması və yaşayış mühitlərinin dəyişməsi, meşələrin məhvi, şəhərlərin böyüməsini qeyd edirlər.
Müəllif :
Aygül Cahangirova
Nəşr tarixi : 2024
Vəhşi heyvanların və bitki ehtiyatlarının qanunsuz ticarəti dünyanın ən geniş yayılmış və gəlirli ekoloji cinayətlərindən biridir və qlobal ekosistemlər, insan sağlamlığı və iqtisadiyyata ciddi təhlükələr yaradır. Bu məqalə, qanunsuz ticarətin flora və faunaya mənfi təsirlərini və onun ekosistemlərdə yaratdığı dağıdıcı təsirləri ətraflı araşdırır. İlk növbədə, qanunsuz ticarətin biomüxtəliflik üzərində yaratdığı təhdidlər vurğulanır və ekosistem balansına zərər vuraraq torpaq eroziyası, su dövranında dəyişikliklər və iqlim dəyişikliyi kimi fəsadlara səbəb olduğu bildirilir. Müəllif həmçinin qanunsuz ticarətlə mübarizə məqsədilə müxtəlif ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən tətbiq olunan hüquqi və tənzimləyici tədbirləri təhlil edir. Bu tədbirlər arasında CITES Konvensiyası və digər beynəlxalq qanunvericilik sənədləri, həmçinin milli strategiyaların və xüsusi icra strukturlarının yaradılması da qeyd olunur. Qanunsuz ticarətlə əlaqəli korrupsiya və çirkli pulların yuyulması kimi problemlərin ekosistemə ziyan vurduğu və cinayətkarlığın güclənməsinə səbəb olduğu diqqətə çatdırılır. Bundan əlavə, Azərbaycanın milli qanunvericiliyindəki boşluqlar və bu sahədə görülməsi vacib olan preventiv tədbirlər də əhatə olunur. Bu məqalə, qanunsuz ticarətə qarşı effektiv mübarizənin yalnız sərhəd tanımayan beynəlxalq əməkdaşlıq vasitəsilə mümkün olduğunu göstərir və gələcəkdə ekoloji hüququn gücləndirilməsi üçün təkliflər irəli sürür.
Müəllif :
Anar Mahmudov
Nəşr tarixi : 2024
“Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamına əsasən, Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı”nın Tədbirlər Planının icrası ilə əlaqədar və 2024-cü ilin plan proqramına uyğun olaraq, elmi-tədqiqat işlərinin icrası üçün Zəngilan rayonu Oxçuçay ətraf ərazilərinin torpaq, su, bitki örtüyü göstəricilərinin kompleks tədqiqi məqsədilə monitorinq təşkil edilmişdir. Zəngilan rayonu Oxçuçay ətraf ərazisinin ekoloji şəraiti, meşə tipləri və bitki örtüyü tədqiq edilmişdir. Zəngilan rayonu coğrafı mövqeyinə, torpaq və iqlim xüsusiyyətinə görə füsunkar gözəlliyə, zəngin təbiətə malikdir. Rayonun ərazisi orta və alçaq dağlıq sahədə yerləşərək mürəkkəb və dərəli-təpəli səth quruluşuna malikdir. Şimal-qərbdən əraziyə daxil olan Bərgüşad silsiləsi (Süsən dağı, 1304 m) alçalaraq Bazarçayla Oxçuçay arasında Ağ Oyuq maili düzünü (hündürlüyü 400-600 m) əmələ gətirir. Bitki örtüyündə bozqır formasiyası geniş yer tutıır. Quru çöl, dağ kserofıt bitkiləri, kolluqlar, dağlıq hissədə enliyarpaqlı meşələr geniş yayılmışdır. Burada meşənin əsas tərkibi, Araz palıdı (Quercus araxina A.Grossh.), şərq çinarı (Platanus orientalis L.), qovaq (Populus L.) və qalan hissəsi isə qarışıq meşəliklərdən ibarətdir. Çay yatağı boyunca və kiçik terraslarda allüvial torpaqlar əsasən çinar meşələri (Platanetum) altındadır. Tərkibdə adi qoz (Juglans regia L.), dağdağan (Celtis glabrata Steven ex Planch.), qarağac (Ulmus araxina Takht.), vələs (Carpinus orientalis Mill.) mövcuddur. Oxçuçay hövzəsinin Azərbaycan ərazisinə aid hissəsinin landşaft-ekoloji vəziyyətinin qiymətləndirilməsi, çay axınına landşaftlara təsiri, hövzə ekosistemlərində işğal dövründə yaranmış antropogen pozulmalar və s. öyrənilmışdır. Oxçuçayın ümumi uzunluğunun 40 kilometrlik hissəsi Ermənistan ərazisinə düşür. Bu hissədə Ermənistanın iri dağ-mədən sənaye müəssisələrindən çayın suyuna axıdılan ağır metallar və digər zərərli kimyəvi elementlər, məişət tullantıları ilə mütəmadi olaraq çirkləndirilmışdir. Məhz bu səbəblərdən – antropogen və iqlim dəyişmələri nəticəsində Oxçuçay ərazisinin bəzi ərazilərində meşəəmələgətirən ağac cinslərinin azalmasına səbəb olmuşdur. Eyni zamanda işğal dövründə çay hövzəsi ekosistemləri ciddi landşaft-ekoloji təsirlərə məruz qalmışdır. Tədqiqatların nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, iqlim dəyişkənliyi və antropogen amillərin təsiri nəticəsində meşə biosenozlarının sahəsi 30-40% və bəzi məlumatlara görə daha şox azalmışdır və təbii-struktur dəyişikliyinə məruz qalmışdır.
Müəllif :
Aynur Hüseynova, Minarə Hüseynova, Nigar Bədəl-Zadə
Nəşr tarixi : 2024
